THEMA'S
SERVICE & ADVIES

Gezond werken tijdens de corona-crisis

Datum:20-03-2020

Veel bedrijven hebben door het corona-pandemie hun poorten voor onbepaalde tijd moeten sluiten. Maar in talloze andere organisaties wordt er doorgewerkt, al dan niet thuis. Wat kan een werkgever doen om te zorgen dat de medewerkers daarbij gezond blijven?

Uiteraard is het zaak om op het werk besmetting met het corona-virus zo veel mogelijk te voorkomen, en bij thuiswerkende medewerkers zijn passende maatregelen nodig om klachten door langdurig beeldschermwerk tegen te gaan.

Besmetting voorkomen op het bedrijf

Er is nog veel onduidelijk over hoe besmetting met het corona-virus precies plaatsvindt. Op internet buitelen uiteenlopende theorieën over elkaar heen. Het is van belang dat de werkgever zich, bij het kiezen van passende maatregelen, baseert op wetenschappelijk onderbouwde adviezen van erkende instituten zoals het RIVM. Zo nodig kan onder het personeel een oproep worden gedaan om geen corona-adviezen en waarschuwingen te verspreiden die daar niet van afkomstig zijn.

Verder is het zaak om de bekende RIVM-adviezen onder de aandacht te blijven brengen en te faciliteren, denk daarbij aan handen wassen en 1,5 meter afstand houden. Per bedrijf zal in kaart gebracht moeten worden hoe dat in de werksituatie handen en voeten kan krijgen. Het is aan te raden dat de werkgever daarvoor in overleg gaat met de preventiemedewerker, de ondernemingsraad en een deskundige zoals de bedrijfsarts. Gezamenlijk kan men een overzicht maken van specifieke risico-situaties in het werk en daar beschermende maatregelen bij opstellen. Inmiddels zijn er meerdere voorbeelden die in de praktijk worden gebracht. Zo worden caissières in supermarkten extra beschermd door de klanten aan te sporen om te pinnen en om de contant afrekening het geld op de toonbank te leggen en niet in de hand van de caissière. Albert Heijn en bouwmarkt Praxis hebben daar als aanvulling daarop plexiglas schermen geplaatst tussen de klant en de kassamedewerker.

Pakketbezorgers hebben de instructie gekregen om bij een huisadres het product niet te overhandigen, maar bij de deur op de grond te zetten. Zorgpersoneel krijgt speciale werkinstructies en persoonlijke beschermingsmiddelen. Zo zal elke werkgever op grond van een risico-analyse tot de doeltreffende en werkbare beschermingen moeten komen. Verder is het raadzaam om nieuwe RIVM-adviezen goed in te gaten te houden die misschien gaan verschijnen over zaken als extra ventilatie, schoonmaak en desinfectie.

Gezond beeldschermwerk thuis

In het onderwijs en in administratieve, kennisintensieve en ICT- beroepen wordt momenteel massaal thuis gewerkt. Lang niet overal zal de thuissituatie daarvoor ideaal zijn. Zeker als dit thuiswerk lang gaat duren, is het de taak van de werkgever om te zorgen dat het op een gezonde manier gebeurt.

Zo lijkt het aantrekkelijk en praktisch om met een laptop aan de keukentafel of op de bank te werken, maar op termijn zal dat gezondheidsklachten opleveren aan nek, schouders of armen. Als er meer dan twee uur op een dag beeldschermwerk gedaan wordt is het noodzakelijk dat er een volwaardige beeldschermwerkplek is. Al voor de corona-crisis was thuiswerken een normaal verschijnsel. In 2017 werkte in Nederland 36 procent van de werknemers enkele uren of meer per week thuis. Het betrof voornamelijk beeldschermwerk. In de periode vóór corona gold dat een werkgever dat alleen mocht toestaan als hij zeker wist dat de werkplek op orde was. Hij kon dat in kaart brengen door de medewerker te vragen de eigen werkplek aan de hand van een vragenlijst te beoordelen, een foto daarvan te maken of om toe te staan dat een deskundige de werkplek kwam beoordelen. Als dan bleek dat een werkplek niet aan de wettelijke eisen voldeed, had de werkgever twee opties: ofwel hij stond het thuiswerk niet toe en gaf de medewerker de opdracht op het bedrijf te komen werken, ofwel hij voorzag de medewerker van de middelen om tot een goede thuiswerkplek te komen. In de huidige corona-crisis is de eerste optie niet aan de orde, dus blijft de tweede over.

Nu worden werkgevers momenteel overstelpt met uiteenlopende ingrijpende en onvoorziene kwesties rond corona. Er kan niet van hen verwacht worden dat zij op stel en sprong alles geregeld hebben rondom gezond thuiswerk, maar het is wel zaak dat zij een plan maken met haalbare stappen voor de toekomst. Daarbij is het verstandig om eerst de nadruk te leggen op het voorkomen van langdurig werken met een ‘kale’ laptop. Dat kan al vrij eenvoudig door medewerkers die alleen over een laptop beschikken, de mogelijkheid te bieden om een los toetsenbord, een muis en een laptopstandaard te bestellen. Dat vergt geen grote uitgaven en stelt medewerkers in staat om hun laptop eenvoudig om te zetten tot een geschikte beeldschermopstelling.

Op weg naar een thuiswerkbeleid

Zeker als het noodgedwongen thuiswerk maanden gaat duren, is alleen het voorkomen van langdurig werk met een laptop onvoldoende. Dan zal de werkgever een meer uitgewerkt thuiswerkbeleid moeten opstellen. Nu is zo’n beleid in veel bedrijven nog niet aan de orde. Daarin zal ook gerichte aandacht moeten zijn op de stoel en het bureau, voorlichting, in RI&E, contactmomenten met teams en leidinggevende, stimuleren van voldoende beweging, etc. Dat beleid kan later ook gebruikt worden voor het ‘plaats- en tijdonafhankelijk werken’ na de corona-crisis.

Tenslotte zal ook aandacht geschonken moeten worden aan de mogelijke extra psychische belasting door het thuiswerk. Thuiswerkende medewerkers willen nogal eens overmatig bewijzen dat zij productief zijn. Bij sommigen leidt dat tot een ongezonde prestatiedrang. Zij lopen dan het risico om altijd met hun werk bezig te zijn en rennen zichzelf voorbij. Dat kan versterkt worden door ongeschreven regels in een bedrijf, die bijvoorbeeld voorschrijven dat er ook in de avonduren en het weekend snel op mailtjes gereageerd dient te worden. Op deze manier krijgt een medewerker nooit rust of afstand tot het werk. Dat kan de kortste weg zijn naar een burn-out. Daar komt nog bij dat thuiswerkers minder steun of begeleiding kunnen ontvangen van een leidinggevende of collega’s.

Tips voor de ondernemingsraad

Stimuleer, als het werk op het bedrijf doorgaat, dat in overleg passende maatregelen worden opgesteld en uitgevoerd voor alle werksituaties met extra risico’s en zie verder erop toe dat ook voor de andere werkzaamheden de RIVM-adviezen herhaaldelijk onder de aandacht worden gebracht en dat paal en perk wordt gesteld aan het rondsturen van ongefundeerde verhalen en adviezen over het corona-virus. Pleit bij thuiswerk in eerste instantie voor een regeling dat medewerkers die met een kale laptop werken, een los toetsenbord, muis en laptopstandaard kunnen bestellen. Dring op langere termijn aan op een uitgewerkt thuiswerkbeleid.

Wat zegt de wet?

De Arbowet rept niet over maatregelen bij een pandemie. Alleen is in algemene zin bepaald dat een werkgever de arbeid zodanig moet organiseren dat daarvan geen nadelige invloed uitgaat op de gezondheid van de werknemers. Voor zover als redelijkerwijs mogelijk. Als het gaat om thuiswerken zijn niet alle onderdelen van de arbowetgeving buiten de muren van het bedrijf van toepassing. Zo is de werkgever niet verantwoordelijk voor het aantal nooduitgangen of het geluidsniveau in de woning van een medewerker. Maar arboregelgeving op het gebied van beeldschermwerk is wel van kracht, bijvoorbeeld als het gaat om het beeldscherm, de stoel, het bureau en de verlichting. Is dit niet in orde, dan mag de werkgever geen toestemming geven voor beeldschermwerk thuis dat langer dan twee uur per dag duurt. Kortom: de werkgever is verantwoordelijk voor een beeldschermwerkplek thuis. Ook als het bedrijf geen officieel thuiswerkbeleid voert en het thuis werken alleen oogluikend wordt toegestaan, en ook als het door een pandemie noodzakelijk wordt gemaakt. Uiteraard voor zover redelijkerwijs van een werkgever kan worden gevergd.

Auteur: Koen Langenhuysen, OR-trainer bij Fijn Werk (info@fijn-werk.nl)

Vragen over dit artikel?
Stel uw vraag
Details
Gerelateerd
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Nieuwbouw, kansen voor de ondernemingsraad
29-05-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Pak de werkdruk aan!
14-04-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist arbeidsomstandigheden
09-04-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Integriteit in handen nemen
08-04-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Kun je veiligheid afdwingen?
03-04-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Economische maatregelen vanwege het coronavirus
18-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Wat het coronavirus van de ondernemingsraad vraagt!
18-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Mag een werkgever de werknemer verplichten vrije dagen op te nemen bij een calamiteit?
18-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Algemene maatregelen inzake het coronavirus
18-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Het coronavirus: alles wat uw organisatie moet weten
18-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Regeling onwerkbaar weer (inclusief het coronavirus)
17-03-2020
Wet op de ondernemingsraden Instemmingsrecht Gebruik het instemmingsrecht om afspraken te maken
12-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Medezeggenschap en arbodienstverlening
11-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Plan van aanpak RI&E
09-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Stappenplan RI&E
09-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Beoordeling van het plan van aanpak RI&E
09-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Het oprichten van een VGWM-commissie
09-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Werkdruk: de aanpak
09-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist werkdruk
09-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Preventie van beroepsziekten
04-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Bedrijfshulpverlening
03-03-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Beoordelen en kiezen van een Arbodienst
27-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Rechten van de ondernemingsraad op het gebied van arbeidsomstandigheden
26-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist om na te gaan uit welk gebied een conflict in essentie voortkomt
26-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Agressie en reageren op agressie
25-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Draaiboek agressie
25-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Werkdruk verminderen en voorkomen
25-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Ondernemingsraad kan psychische diversiteit bespreekbaar maken
24-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Vervang de kankerverwekkende stoffen
20-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Medezeggenschap in een digitale wereld
18-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden ‘Samenwerken met robot biedt afwisseling’
18-02-2020
Wet op de ondernemingsraden Informatierecht Niet aan informatieverplichting voldaan
04-02-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Registratie incidenten agressie
30-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden De milieu en VGWM-commissie
30-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Een milieubeleidsverklaring
30-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsvoorwaarden Geen vervangende instemming op afschaffen spuittoeslag
30-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Arbo en de ondernemingsraad
23-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist aandachtspunten voor de ondernemingsraad en VGWM-commissie
21-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist agressie in fysieke ruimtes
21-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist beoordelen contract arbodienst
21-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist gezondheidsrisico's
21-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist behoefte externe arbozorg
21-01-2020
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Toelichting artikel 28
28-11-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Arbocatalogi
22-10-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Arbo en medezeggenschap: samenhang
22-10-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden De bevoegdheden van de ondernemingsraad inzake arbeidsomstandigheden
22-10-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Checklist verzuimbeleid
22-10-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Quick scan ziekteverzuimkosten
22-10-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Wat moet de ondernemingsraad doen als het niet eens is met arbo-maatregelen?
22-10-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Arbeidsomstandighedenwetgeving
21-10-2019
Wet op de ondernemingsraden Instemmingsrecht Toelichting artikel 27 lid 1d
18-10-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden In hoeverre roken moet mogen
12-09-2019
Werkterreinen van de or Arbeidsomstandigheden Voorwaardelijke ontbinding wegens seksuele intimidatie
12-09-2019
Werkterreinen van de or Gelijke behandeling Nieuwe bedrijfskleding; instemmingsrecht overeengekomen?
12-09-2019
Inhoudsopgave